المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢١٤ - «عل»

يعنى: آندو امر يا اسير شدن و منت نهادن به خلاصى از اسارت بوده و يا خون‌ريزى و كشته شدن مى‌باشد در حالى كه مرگ و كشته شدن براى مردان آزاده بهتر و شايسته‌تر مى‌باشد.

شاهد در فاصله شدن « امّا » است بين مضاف كه « خطّتا » بوده و مضاف اليه يعنى « اسار ».

قوله: قتل اولادهم شركائهم: آيه (١٣٧) از سوره انعام.

قوله: فلا تحسبنّ اللّه مخلف وعده رسله: آيه (٤٧) از سوره ابراهيم.

قوله: و الفصل بها مغتفر: كلمه « مغتفر » يعنى بخشيده شده و مقصود از آن جواز مى‌باشد.

متن: «٤٢٠»

تجزيه و تركيب‌

آخر: مضاف، مفعول براى « اكسر ».

ما: موصوله، مضاف اليه.

اضيف: فعل ماضى، مجهول، صله و عائد براى « ما ».

للياء: جارّ و مجرور، متعلّق به « اضيف ».

اكسر: فعل امر و ضمير فاعلى در آن مستتر است باستتار وجوبى.

اذا: ظرف، متعلّق به « اكسر ».

لم: حرف جازم.

يك: فعل مضارع مجزوم، از افعال ناقصه، ضمير مستتر در آن اسمش مى‌باشد.

معتلّا: خبر براى « يك ».

كاف: حرف جرّ و مجرورش كه « قولك » است محذوف مى‌باشد.

رام: خبر است براى مبتداء محذوف و تقدير: هو رام مى‌باشد و اين جمله مفعول است براى « قولك ».

واو: حرف عاطف.

قذا: معطوف به « رام ».