المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢١٢ - «عل»

و به جهت اضطرار فاصله شدن بين مضاف و مضاف اليه بواسطه كلمه اجنبى يا نعت و يا نداء يافت شده است.

شارح گويد:

شاهد براى جواز فاصله شدن قسم بين مضاف و مضاف اليه مثالى است كه كسائى از اهل لسان حكايت كرده و آن عبارتست از:

هذا غلام و اللّه زيد (بخدا قسم اين غلام زيد مى‌باشد).

شاهد در « و اللّه» است كه قسم بوده و بين مضاف يعنى « غلام » و مضاف اليهش كه « زيد » باشد فاصله شده.

و شاهد براى جواز فاصله شدن اجنبى بين مضاف و مضاف اليه در حال اضطرار قول شاعر مى‌باشد كه گفته:

يعنى: براى عشق و ميل نفس چاره‌اى نيافتيم و شدّت شوق مرد عاشق را معدوم نساختيم يعنى شوق و عشق هميشه برعاشق غالب است.

شاهد در فاصله شدن « وجد » كه اجنبى است بوده بين مضاف يعنى « قهر » و مضاف اليه كه « صب » باشد.

و نظير قول اعشى:

يعنى: پدر و مادر سلامه در روزيكه او را متولّد ساختند نجيب و بزرگ گرديدند پس خوب ولادتى است چنين ولادتى.

شاهد در فاصله شدن اجنبى يعنى « والداه » است بين مضاف كه « ايّام » بوده و مضاف اليه كه « اذ نجلاه» باشد.

و مانند قول جرير بن عطيّة بن خطفى تميمى كه گفته:

يعنى: آن زن (ام عمر) با ترى آب دهانش مسواك را در حال مسواك نمودن آب مى‌دهد همان طورى كه آب باران سنگهاى روى هم ريخته را دربرمى‌گيرد.

شاهد در فاصله شدن اجنبى يعنى « المسواك » است بين مضاف يعنى « ندى » و مضاف اليه كه « ريقتها » باشد.

و مثل آنچه در قول ابى حية النميرى آمده: