المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤١٤ - صلاحيت داشتن عطف بيان براى بدل بودن مگر در دو مسئله

عبارت جايز نيست زيرا اسم انّ بايد منصوب باشد نه مرفوع پس با اينكه « انّ انت» را جايز نمى‌دانند معذلك « انّك انت» را بعنوان بدليّت تجويز نموده‌اند و اين نيست مگر بخاطر همان بيانى كه ايراد كرديم.

قوله: لانّه لو كان بدلا: ضمير در « لانّه » به عطف بيان راجع است.

قوله: لكان فى تقديره: ضمير در « تقديره » به كونه بدلا راجع است.

قوله: فيلزم ضمّه: يعنى ضمّ « يعمرا ».

قوله: صفة مقترنة بها: ضير در « بها » به الف و لام راجع است.

قوله: لانّه حينئذ: ضمير در « لانّه » بمعناى « شأن » بوده و كلمه « حينئذ » يعنى حين كون البيان بدلا.

قوله: لتجويزه: يعنى لتجويز الفرّاء.

قوله: ما يلزم عليه: يعنى اشكال را كه براو لازم مى‌آيد و مقصود از آن اضافه صفت الف و لام‌دار به كلمه‌اى كه خالى از آن است مى‌باشد.

قوله: و قد تقدّم تأييده: يعنى تأييد فرّاء.

قوله: فى الاوائل: مقصود كلمه‌اى است كه تابع نباشد.

قوله: مع انّه لا يجوز: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

متن: «٥٤٠»

تجزيه و تركيب‌

تال: اسم فاعل، خبر مقدّم.

بحرف: جارّ و مجرور، متعلّق به « تال » ، موصوف.

متبع: به صيغه اسم فاعل، صفت براى « حرف ».

عطف النسق: مضاف و مضاف اليه، مبتداء مؤخّر.

كاف: حرف جرّ و مجرورش « قولك » است كه محذوف مى‌باشد.

اخصص: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر.

بودّ: جارّ و مجرور، متعلّق به « اخصص ».