المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٣٥ - تتمه كلام در مناداى مندوب

ما: موصوله.

انّث: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول، از باب تفعيل، صله براى « ما ».

باء: حرف جرّ.

الهاء: مجرور به « باء » ، متعلّق به « انّث ».

واو: عاطفه.

الّذى: موصول، مفعول است براى فعل مقدّر كه « وقّره » در بيت بعدى مفسّر آن مى‌باشد.

قد: بمعناى تحقيق، غير عامل.

رخّما: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول، از باب تفعيل، الفش الحاقى است، صله و عائد براى « الّذى ».

ترجمه‌

ترخيم را مطلقا جايز بدان، در هراسمى كه با تاء مؤنّث مى‌گردد.

و آن اسمى كه مرخّم شده است را ...

متن: «٦١٠»

تجزيه و تركيب‌

باء: حرف جرّ.

حذف: مجرور بباء، متعلّق به « رخّم » ، مضاف.

ها: مضاف اليه.

وقّره: فعل و فاعل و مفعول، فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، اسم، ظرف، مبنى برضمّ زيرا مضاف اليهش محذوف بوده و معناى آن در نيّت است، متعلّق به « وقّر ».

واو: عاطفه.

اخطلا: فعل امر، حاضر مؤكّد به نون تأكيد خفيفه.

ترخيم: اسم، مصدر، مضاف، مفعول براى « اخطلا ».

ما: موصوله، مضاف اليه.

من: حرف جارّ.