المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٣٣ - تتمه كلام در مناداى مندوب

مقصود اينست كه در حال وقف لازم نيست هم مدّ و هم « هاء سكت» آورده شود بلكه مدّ كفايت كرده و لزومى ندارد « ها » آورده شود.

مصنّف گويد:

و كسى كه در مقام نداء « ياء » را ساكن مى‌آورد مى‌گويد:

وا عبديا و واعبدا.

شارح گويد:

مقصود اينست كه كسانى كه ياء متكلّم را كه مضاف اليه مناداى مندوب است ساكن مى‌خوانند در آن دو وجه جايز مى‌دانند مثلا در: وا عبدى مى‌گويند:

وا عبديا و وا عبدا.

ولى آنان كه « ياء » مزبور را مفتوح مى‌خوانند تنها در آن يك وجه را صحيح دانسته و آن اينست كه مى‌گويند:

وا عبديا.

و در مقابل ايندو كسانى كه « ياء » را حذف كرده و آخر مناداى مضاف را يا فتحه داده و يا كسره و يا بجاى « ياء » الف مى‌آورند در اينجا تنها « وا عبدا» را جايز مى‌دانند.

تتمّه كلام در مناداى مندوب‌

اگر بخواهيم به مضاف بياء متكلّم كلمه‌اى را اضافه كرده و سپس اين كلمه را مناداى مندوب قرار دهيم قاعده اينست كه « ياء متكلّم لازم بوده و حذفش جايز نيست زيرا مضاف باين ياء كه در واقع مضاف اليه كلمه مذكور است مندوب نبوده تا بتوان مضاف اليهش كه « ياء » هست را حذف كنيم بنابراين در عبارت وا امّ ابى جايز نيست ياء را از « ابى » حذف كرده و بگوئيم: وا ام اب.

قوله: و الشكل الّذى الخ: مقصود از « شكل » حركت مى‌باشد.

قوله: حرفا مجانسا له: ضمير در « له » به شكل راجع است.

قوله: و ان تشاء فالمدّ كاف: منظور از « مدّ » الف مى‌باشد.

قوله: و من اتى بها مفتوحة: ضمير در « بها » به « ياء » راجع است.

قوله: لانّ المضاف اليها: يعنى لانّ المضاف الى الياء.