المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٠٠ - پارهاى از وجوه اختلاف بين اسم فاعل و صفت مشبهه

مشبهه به اين نحو قبيح مى‌باشد.

٢٦- رأيت الرجل الحسن وجه اب.

در اين مثال صفت با الف و لام بوده و معمولش يعنى « وجه » منصوب بوده و به كلمه‌اى اضافه شده كه هم از الف و لام و هم از اضافه مجرّد مى‌باشد.

٢٧- رأيت الرجل الحسن وجه اب.

اين مثال جايز نيست يعنى نمى‌توان معمول صفت الف و لام‌دار را كه به كلمه مجرد از الف و لام اضافه شده در حالى جرّى اضافه نمود چنانچه شرحش عنقريب خواهد آمد.

٢٨- رأيت رجلا حسنا وجه اب.

( ديدم مردى را كه نيكو بود صورت پدرش).

در اين مثال صفت خالى از الف و لام بوده و معمولش يعنى « وجه » مرفوع است و به كلمه‌اى اضافه شده كه هم از الف و لام مجرّد بوده و هم از اضافه.

البتّه استعمال صفت مشبهه باين نحو قبيح مى‌باشد.

٢٩- رأيت رجلا حسنا وجه اب.

در ان مثال صفت خالى از الف و لام بوده و معمولش يعنى « وجه » منصوب است و به كلمه‌اى اضافه شده كه هم از الف و لام مجرّد بوده و هم اضافه.

٣٠- رأيت رجلا حسن وجه اب.

در اين مثال صفت خالى از الف و لام بوده و معمولش يعنى « وجه » مجرور است و به كلمه‌اى اضافه شده كه هم از الف و لام مجرّد بوده و هم از اضافه.

سپس شارح گويد:

كلمه « او مجرّدا» در متن مصنّف معطوف است بر « مضافا » و مقصود از آن اينست كه:

عمل رفع و نصب و جرّ براى صفت مشبهه الف و لام‌دار و خالى از آن نسبت به معمولى كه مجرد از اضافه و الف و لام است ثابت مى‌باشد و آن شش صورت دارد به شرح زير:

٣١- رأيت الرجل الحسن وجه (ديدم آن مرد را كه نيكو صورت بود).

در اين مثال صفت با الف و لام بوده و معمولش يعنى « وجه » مرفوع است و همانطورى كه ملاحظه مى‌كنيم نه اضافه شده و نه الف و لام دارد.