المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٤٦ - فصل مبحث ترخيم

شده باشد.

قوله: قبله حركة من جنسه: مثلا اگر حرف منظور واو بود ما قبلش ضمّه و در صورتى كه ياء بود در پيش از آن كسره و اگر الف بود قبل از آن فتحه باشد.

قوله: عثمان: در لغت به مار و بچه‌مار و نيز به اژدها و به بچه‌اژدها گويند.

قوله: و هبيّخ: بروزن سفر جل يعنى پسربچه‌اى كه اعضاء و اندامش ظريف و باريك باشد.

قوله: فرعون: در لغت به نهنگ و هرشخص ستمكار و سركشى گويند.

قوله: غرنيق: پرنده‌اى است آبى كه داراى گردنى دراز مى‌باشد.

قوله: بل بهما فتح قفى: يعنى بلكه قبل از ايندو فتحه مى‌باشد.

قوله: فاجازه الفرّاء: ضمير مفعولى در « اجازه » به حذف راجع است.

قوله: لعدم اشتراطهما ما ذكرناه: ضمير در « اشتراطهما » به فرّاء و جرمى راجع بوده و مراد از « ما ذكرناه» بودن حركت مجانس قبل از واو و ياء مى‌باشد.

قوله: و منعه غيرهما: ضمير منصوبى در « منعه » به حذف راجع بوده و در « غيرهما » به فرّاء و جرمى برمى‌گردد.

قوله: معديكرب: نام يكى از ابطال عرب است.

قوله: سيبويه: نام يكى از ادباء بنام مى‌باشد.

قوله: بخت نصر: اسم يكى از سلاطين جور و ستمكار مى‌باشد.

قوله: بالتنوين: اشاره است باينكه كلمه « حذف » به « ما حذف» اضافه نشده بلكه منفصل از آن مى‌باشد.

قوله: استعمل بما فيه الف: يعنى آنرا با همان هيئت و كيفيّت قبل استعمال كن.

قوله: ان كان حرف علّة: ضمير در « كان » به الباقى راجع است.

متن: «٦١٧»

تجزيه و تركيب‌

فاء: عاطفه.

قل: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر.

على الاوّل: جارّ و مجرور، متعلّق به « قل ».