المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٤٥ - وجه تسميه اضافه معنويه

المبرّد هذه و جوّز الفرّاء إضافة ما فيه أل إلى المعارف كلّها ك « الضّاربك » و « الضّارب زيد»، بخلاف « الضّارب رجل». و قد استعمله الإمام الشّافعى فى خطبة رسالته فقال: « الجاعلنا من خير أمّة اخرجت للنّاس».

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

آن اضافه نامش اضافه لفظيّه بوده و آن ديگرى اسمش اضافه محضه و معنويّه مى‌باشد.

وجه تسميه اضافه لفظيّه‌

شارح گويد:

مقصود از « ذى الاضافة» اضافه وصف بمعمولش مى‌باشد مانند:

جائنى الضارب زيد.

اين اضافه همان طورى كه مصنّف گفته است بنام اضافه لفظيّه مشهور است.

و وجه تسميه آن باين نام اينست كه اضافه مزبور در لفظ افاده تخفيف مى‌كند يعنى تنوين و نون تثنيه و جمع از مضاف حذف شده و بدين ترتيب لفظ مخفّف و سبك مى‌گردد.

حذف تنوين مانند: جائنى ضارب زيد.

در اين مثال تنوين از « ضارب » بواسطه اضافه به « زيد » حذف شده است.

حذف نون تثنيه همچون: جائنى الضاربا زيد.

در اين مثال نون تثنيه از « الضاربا » بواسطه اضافه به « زيد » حذف گرديده حذف نون جمع نظير: جائنى مسلمو مصر.

در اين مثال نون جمع از « مسلمو » بواسطه اضافه به « مصر » حذف شده است.

وجه تسميه اضافه معنويّه‌

شارح گويد:

و مقصود از « تلك » اضافه غير وصف بمعمول بوده كه افاده تعريف يا تخصيص مى‌نمايد.

نام اين اضافه، اضافه محضه يعنى خالص و معنويّه مى‌باشد.

و وجه تسميه آن باين نام اينست كه اضافه مزبور مفيد امر معنوى است چه آنكه‌