المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٧٢ - فصل شرح برخى از احكام بدل

شارح گويد:

مانند: من ذا أسعيد ام على (كيست او آيا سعيد است يا على).

شاهد در « أسعيد » بوده كه بدل از « من » استفهاميّه مى‌باشد.

و نظير: كيف اصبحت أقويّا ام ضعيفا (چگونه صبح كردى آيا قوى بودى يا ضعيف).

شاهد در « أقويّا » است كه بدل از « كيف » بوده و چون « كيف » متضمّن معناى استفهام مى‌باشد بدلش نيز پهلوى همزه استفهام قرار گرفته.

قوله: معرفتين كانا: مانند: جائنى اخوك زيد.

قوله: او نكرتين: نظير: جائنى رجل ضارب زيد.

قوله: او مختلفين: همچون: جائنى ضارب زيد اخوك يا عكس آن.

قوله: و المضمر من الظاهر: مثل رأيت زيدا ايّاه.

قوله: و الظّاهر من ضمير الغائب: رايته زيدا.

متن: «٥٧٢»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

يبدل: فعل مضارع، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول.

الفعل: نائب فاعل براى « يبدل ».

من: حرف جارّ.

الفعل: مجرور به « من » ، متعلّق به « يبدل ».

كاف: حرف جارّ، مجرورش « قولك » است كه محذوف مى‌باشد.

من: شرطيّه.

يصل: فعل مضارع، مفرد، مذكّر، غائب، معلوم، فعل شرط و ضمير مستتر در آن به « من » راجع است، مجزوم.

الينا: جارّ و مجرور، متعلّق به « يصل ».

يستعن: فعل مضارع، مفرد، مذكّر، غائب، معلوم، بدل از يصل يا معطوف برآن به حذف عاطف، مجزوم.