المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٩٩ - فصل مبحث احكام توابع منادى

مفرد و مجرّد از الف و لام آمده بجهت حمل برلفظ « تميم » مرفوع خوانده شده.

و در مثال چهارم « بشر » عطف بيان براى « غلام » كه مناداى نكره مقصوده است مى‌باشد و چون مفرد و مجرّد از الف و لام آمده به جهت حمل برلفظ « تميم » مرفوع آورده شده.

ب: نصب تا بدين وسيله حمل برمحلّ منادى شوند مانند:

يا زيد العاقل.

يا زيد الكريم الّاب.

يا تميم اجمعين.

يا غلام بشرا.

مصنّف گويد:

عطف نسق و بدل را همچون مناداى مستقلّ قرار بده.

شارح گويد:

مقصود اينست كه اگر تابع مناداى مضموم عطف نسق يا بدل بود حكمش اينست كه آن را مستقلّ بايد فرض نمود مشروط باينكه عطف نسق مجرّد از الف و لام باشد، بنابراين در هرموردى كه منادى مضموم ميشود ايندو (بدل، عطف نسق) را نيز بايد مضموم كرد و آن در جائى است كه ايندو يا مفرد معرفه و يا نكره مقصوده باشند اعمّ از اينكه متبوع آنها يعنى منادى نيز چنين بوده يا معرب باشد.

و در هرجائى كه منادى را منصوب مى‌كنند ايندو را نيز بايد منصوب خواند و آن در موردى است كه ايندو مضاف يا شبه مضاف يا نكره غير مقصوده باشند چه متبوعشان يعنى منادى نيز چنين بوده و چه مبنى باشد.

مصنّف گويد:

و اگر تابع الف و لام‌دار از قبيل عطف نسق بود پس در اعرابش دو وجه است و مختار ما رفع آن مى‌باشد.

شارح گويد:

در صورتى كه تابع منادى از قبيل عطف نسق بوده و معرّف بالف و لام باشد در آن دو وجه جايز است:

الف: نصب و آن مختار ابى عمرو و يونس و جرمى مى‌باشد.

ب: رفع و آن اختيار خليل و مازنى و مصنّف مى‌باشد.