المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٢١ - قسم دوم عطف نسق(عطف بحروف)

شرح عربى‌

( و) على هذا (اخصص بها عطف الّذى لا يغنى متبوعه) عنه كفاعل ما يقتضى الإشتراك (كاصطفّ هذا و ابنى) و « تخاصم زيد و عمرو».

( و الفاء للتّرتيب باتّصال) و تعقيب، نحو «الّذىخلقك فسوّيك»، و أمّا قوله تعالى: «وكم من قرية أهلكناها فجاءها بأسنا بياتا»، فمعناه أردنا إهلاكها فجاءها، و قوله تعالى: «والّذى أخرج المرعى فجعله غثاءا أحوى» فمعناه فمضت مدّة فجعله. (و ثمّ للتّرتيب) لكن (بانفصال) و مهلّة، نحو «فأقبرهثمّ إذا شاء أنشره» و تأتى بمعنى الفاء، نحو:

ترجمه و شرح‌

مصنّف گويد:

عطف كلمه‌اى كه متبوعش از آن بى‌نياز نيست را به « واو » اختصاص بده مانند: اصطفّ هذا و ابنى.

شارح گويد:

بنابر آنچه گفته شد بايد بگوئيم:

عطف كلمه‌اى كه متبوعش از آن بى‌نياز نيست را به « واو » بايد اختصاص داد مانند فاعل فعلى كه مقتضى اشتراك است همچون:

اصطفّ هذا و ابنى (صف كشيدند او و پسرم).

بديهى است كه تحقّق يافتن معناى « صف » به بيش از يكنفر وابسته است لاجرم « هذا » به « ابنى » نيازمند است.

و نظير:

تخاصم زيد و عمرو (مخاصمه و كينه‌توزى نمودند زيد و عمرو).

باب تفاعل بين دو نفر است از اينرو « زيد » به « عمرو » نيازمند مى‌باشد.

مصنّف گويد:

فاء براى ترتيب با اتّصال بوده.

شارح گويد:

مقصود از « اتّصال » تعقيب مى‌باشد مانند:

الّذى خلقك فسوّيك‌ ( آن كسى كه تو را آفريد پس نيكو قرار داد تو را).

شاهد در « فاء » است كه براى تعقيب آمده است.