المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٣٩ - مبحث اضافه

است براى مبتداء محذوف كه بعد از « فاء » حذف شده و تقدير كلام « فهو عن تنكيره لا يعزل» مى‌باشد.

ترجمه:

و اگر مضاف شباهت به « يفعل » داشته در حاليكه وصف باشد از نكره بودن جدا نمى‌گردد.

متن: «٣٨٩»

تجزيه و تركيب‌

كاف: حرف جارّه بمعناى مثل و مجرور آن « قولك » است كه محذوف مى‌باشد.

ربّ: حرف جارّ.

راجى: اسم فاعل، مجرور به « رب » ، مضاف.

نا: ضمير متّصل مجرور، مضاف اليه براى « راجينا » و اضافه « راجى » به « نا » از قبيل اضافه وصف به مفعول بوده و ضمير فاعلى در آن مستتر مى‌باشد.

عظيم: صفت مشبهة، مضاف، صفت براى « راجى ».

الامل: مضاف اليه براى « عظيم ».

مروّع: بصيغه اسم مفعول، مضاف، صفت بعد از صفت.

القلب: مضاف اليه براى « مروّع ».

قليل: بصيغه صفت مشبهه، مضاف، صفت بعد از صفت.

الحيل: جمع « حيله » ، مضاف اليه براى « قليل ».

ترجمه:

مانند قول شما كه مى‌گوئى: ربّ راجينا الخ.

يعنى بسا اميدوار بما كه اين صفت دارد آرزوى بزرگ داشته و داراى قلبى خوش بوده و حيله و نيرنگ در او اندك مى‌باشد.

شرح عربى:

أوّلا بالثانى إن كان نكرة ك « غلام رجل» (او أعطه التعريف بالّذى تلا) إن كان معرفة ك « غلام زيد».

( و إن يشابه المضاف يفعل) أى المضارع فى كونه مرادا به الحال و الإستقبال حالكونه‌