المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٧٩ - مبحث نداء

و ازيداه.

لازم بتذكّر است كه لفظ « يا » چون در مندوب و غير مندوب هردو بكار مى‌رود از اينرو اگر شخص در مقام ندبه بوده و قرينه‌اى در بين نباشد به طورى كه مناداى مندوب با غير مندوب مشتبه گردد مى‌بايد از بكار بردن اين كلمه اجتناب كرده تنها لفظ مخصوص به مناداى مندوب يعنى « وا » را استعمال نمايد.

مصنّف گويد:

غير از مناداى مندوب و ضمير و مستغاث گاهى منادى از حرف نداء عارى و مجرّد مى‌آيد.

شارح گويد:

مراد اينست كه حذف حرف نداء از هرمنادائى جائز است مشروط باينكه:

مندوب و ضمير و مستغاث و اسم اللّه نباشد.

البتّه اسم « اللّه » را مصنّف در كافيه اضافه كرده است.

مثال حذف حرف نداء از مناداى مزبور همچون:

يوسف اعرض عن هذا ( اى يوسف از اين امر اعراض كن).

شاهد در « يوسف » است كه منادى بوده و حرف نداء از ابتداء آن حذف شده ون تقدير يا « يوسف » مى‌باشد.

و نيز مانند:

ربّ اغفرلى و لوالدىّ‌ ( پروردگارا بيامرز من و پدر و مادرم را).

كه تقدير يا ربّ مى‌باشد.

و بايد توجّه داشت كه حذف ادات نداء از مناداى مندوب و مستغاث جايز نيست زيرا مطلوب از ايندو كشاندن صوت و طولانى نمودن صدا مى‌باشد و اين غرض با حذف ادات نداء سازش نداشته بلكه حذف موجب فوت آن مى‌گردد.

و همچنين از منادائى كه ضمير است حذف حرف نداء جايز نيست زيرا منادا قرار دادن ضمير شاذ و نادر است لاجرم حذف ادات نداء از آن موجب اشتباه مى‌گردد.

و نيز حذف حرف نداء از منادائى كه اسم « اللّه » باشد جايز نيست مشروط به اين‌كه عوض از حرف محذوف « ميم » مشدّد در آخر منادى اضافه نكرده باشيم يعنى « اللّهمّ » نگوئيم چه آنكه در صورت آوردن ميم مشدّد در آخر منادى حذف ادات نداء جايز مى‌باشد چنانچه در دعاء صلوات مى‌گوئيم: اللّهمّ صلّ على محمّد و آل‌