المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦١٧ - مبحث اسم غير منصرف

غير منصرف استعمال كنيم؟

در جواب مى‌گوئيم:

اگرچه امر چنين است يعنى كلمه بعد از علم شدن مفرد بوده نه جمع امّا اين معنا عارضى است و باين امر عارضى اعتنائى نمى‌باشد.

مصنّف گويد:

غير منصرف قرار بده مركّبى را كه در آن تركيب مزجى مى‌باشد مانند: معديكرب.

شارح گويد:

و نيز مانند: حضر موت.

بخلاف مركّبى كه تركيب در آن اضافى يا اسنادى است چه آنكه اينگونه از مركّبات شايستگى براى غير منصرف نمودن را ندارند.

سپس مصنّف گويد:

و همچنين غير منصرف است علمى كه حاوى و مشتمل بردو حرف زائدى كه در « فعلان » است يعنى الف و نون باشد مانند: غطفان و اصبهان.

شارح گويد:

مقصود اينست كه علمى كه داراى الف و نون زائده باشد همچون غطفان و اصبهان همچون مركّب مزجى غير منصرف مى‌باشد.

تنبيه‌

براى شناختن و دانستن زائد بودن الف و نون در كلمه‌اى كافيست كه به تصاريف آن ملاحظه كرده اگر الف و نون را در آنها ساقط ديديم معلوم مى‌شود كه وجودش در كلمه زائد است همچون سقوط الف و نون در « نسيان » زيرا وقتى‌آنرا به « نسى » ردّ كنيم الف و نون را در آن نمى‌بينيم.

اگر گفته شود:

علامتى كه براى زائد بودن الف و نون بيان گرديد تنها در اسماء متصرّف جارى است امّا نسبت باسماء غير متصرّف نمى‌توان از آن استفاده كرد لذا بايد پرسيد كه علامت زياد بودن الف و نون در اينگونه از اسماء چيست؟

در جواب گوئيم:

در اينگونه از اسماء اگر قبل از الف و نون بيش از دو حرف واقع شده باشد الف و