المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٦٦ - مبحث ابنيه مصادر

همز: مجرور بباء، متعلّق به « افتتحا » ، مضاف.

وصل: مضاف اليه.

كاصطفى: جارّ و مجرور، متعلّق به « استقرّ » خبر براى مبتداء محذوف.

واو: عاطفه.

ضمّ: فعل امر حاضر.

ما: موصوله، مفعول براى « ضمّ ».

يربع: فعل مضارع، صله و عائد براى « ما ».

فى: حرف جارّ.

امثال: مجرور به « فى » ، متعلّق به « ضمّ » ، مضاف.

قد تلملما: مضاف اليه براى « امثال ».

ترجمه‌

... بهمزه وصل همچون اصطفى.

و مضموم كن حرفى را كه در مرتبه چهارم واقع شده در امثال تلملما.

متن: «٤٥٣»

فعلال: مبتداء.

او: عاطفه.

فعلله: معطوف به فعلال.

لفعلل: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ، خبر.

واو: عاطفه.

اجعل: فعل امر، حاضر.

مقيسا: مفعول دوّم.

ثانيا: مفعول اوّل.

لا: حرف عاطف.

اوّلا: معطوف به ثانيا.

ترجمه‌

وزن فعلال و فعلله مصدر است براى فعلل و دوّمى را قياسى قرار بده نه اوّلى را.