المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣١٩ - طرز ساختن صيغه تعجب از افعالى كه فاقد شرائط هستند

كاف: حرف جارّ، مجرورش كه « قولك » باشد محذوف است.

نعم: از افعال مدح.

عقبى: فاعل براى « نعم » ، مضاف.

الكرما: مضاف اليه.

ترجمه‌

در حالى كه آندو اسم مقارن با الف و لام بوده يا اضافه به كلمه‌اى شده باشند كه آن كلمه مقرون با الف و لام باشد مانند: نعم عقبى الكرم.

متن: «٤٨٧»

تجزيه و تركيب‌

واو: به معناى استيناف.

يرفعان: فعل مضارع، تثنيه، مذكّر، غائب و ضمير فاعلى آن به « نعم » و « بئس » راجع است.

مضمرا: مفعول براى « يرفعان » ، موصوف.

يفسّره: فعل و مفعول، فعل مضارع، مفرد، مذكّر، غائب از باب تفعيل، صفت براى « مضمرا ».

مميّز: به صيغه اسم فاعل، فاعل براى « يفسّره ».

كاف: حرف جارّ و مجرورش كه « قولك » باشد محذوف است.

نعم: از افعال مدح و ضمير مستتر در آن فاعلش مى‌باشد.

قوما: تميز از ضمير فاعلى.

معشره: مضاف و مضاف اليه، اسم مخصوص به مدح.

ترجمه‌

اين دو فعل ضميرى را رفع مى‌دهند كه تميز بعد از آن دو مفسّرش مى‌باشد مانند: نعم قوما معشره.

شرح عربى‌

هذا باب نعم و بئس‌

( و ما جرى مجراهما فى المدح و الذّمّ من حبّذا و ساء و نحوهما).

( فعلان غير متصرّفين نعم و بئس) لدخول التّاء السّاكنة عليهما فى كلّ لغات، و اتّصال ضمير