المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٠٠ - فصل مبحث احكام توابع منادى

مبرّد كه از ادباء نامى و مشهور بوده قائل به تفصيل شده و گفته است:

در صورتى كه الف و لام براى تعريف باشد پس قول اوّل كه نصب است صحيح مى‌باشد و اگر الف و لام براى غير تعريف باشد پس رأى دوّم كه رفع است متعيّن مى‌باشد.

قوله: اذا كان نعتا الخ: ضمير در « كان » به تابع راجع است.

قوله: حيث يضمّ المنادى: يعنى عطف نسق مجرّد از الف و لام و نيز بدل را فرض مى‌كنيم منادى هستند لذا در صورتى كه مفرد معرفه يا نكره مقصوده باشند آندو را مبنى برضمّ كرده اگرچه متبوع آنها كه منادى بوده منصوب باشد و در صورتى كه مضاف و شبه مضاف يا نكره غير مقصوده بوده معرب و منصوب گشته اگرچه متبوع آنها غير از اين باشد.

متن: «٥٨٨»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

ايّها: مبتداء اوّل.

مصحوب: مضاف، مفعول مقدّم است براى « يلزم ».

ال: مضاف اليه.

بعد: ظرف و مضاف اليهش در نيّت است فلذا مبنى برضمّ مى‌باشد.

صفة: حال است از « مصحوب ال».

يلزم: خبر است براى « ايّها ».

بالرّفع: جارّ و مجرور، متعلّق به « استقرّ » حال است از « مصحوب ال».

لدى: اسم، ظرف، مضاف.

ذى: مضاف اليه، مضاف.

المعرفه: مضاف اليه.

ترجمه‌

و كلمه « ايّها » لازم دارد لفظى را كه با الف و لام بوده و بعد از آن با حالت رفعى بعنوان صفت ذكر گردد.