المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٠٨ - «عل»

أفوق تنام ام اسفل (آيا بالا مى‌خوابى يا پائين).

شاهد در « فوق » است كه مضاف اليهش يعنى « و السّطح» حذف شده و مضاف همچنان بدون تنوين باقى مانده بدون اينكه بآن عطفى با شرط مذكور واقع شده باشد.

قوله: و هو المضاف: ضمير « هو » به « ما تقدما» راجع است.

قوله: تريدون عرض الدنيا الخ: آيه (٦٧) از سوره انفال.

قوله: كحاله اذا به يتّصل: ضمير در « كحاله » به الاوّل و در « به » به الثانى راجع مى‌باشد.

قوله: و قد يأتى ذلك: مشار اليه « ذلك » حذف ثانى و بقاء اوّل كما كان مى‌باشد.

المباحث النحويه شرح سيوطى ؛ ج‌٣ ؛ ص١٢٠٨

تجزيه و تركيب‌

فصل: مضاف، مفعول براى « اجز » كه در مصراع بعدى مى‌باشد.

مضاف: مضاف اليه، موصوف.

شبه فعل: مضاف و مضاف اليه، صفت براى « مضاف ».

ما: موصوله، فاعل براى « فصل ».

نصب: فعل ماضى، ضمير فاعلى به مضاف شبه فعل راجع است و ضمير مفعولى كه محذوف بوده به « ما » راجع مى‌باشد.

مفعولا: حال است از « ما » موصول.

او ظرفا: معطوف است به « مفعولا ».

اجز: فعل امر و ضمير فاعلى در آن مستتر است باستتار وجوبى.

واو: عاطفه.