المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٠٨ - سوم از توابع عطف و اقسام و احكام آن

اوّلى است.

سپس گويد:

عطف بيان عبارتست از تابعى كه شبيه صفت بوده و حقيقت مقصود با آن آشكار مى‌گردد.

شارح گويد:

ولى فرقى كه عطف بيان با صفت دارد اينست كه عطف بيان نه مشتقّ بوده و نه تأويل به مشتقّ مى‌رود برخلاف صفت كه يا مشتقّ است و يا مؤوّل بآن مى‌باشد.

مصنّف گويد:

پس اعطاء كن به عطف بيان از توافقش با اوّل (متبوع) آنچه به نعت اعطاء ميشود از توافقش با اوّل (متبوع).

شارح گويد:

مقصود اينست كه همانطورى كه در صفت و موصوف لازم است ايندو از حيث تذكير و افراد و غير ايندو با هم توافق داشته باشند در عطف بيان و متبوعش نيز اين توافق معتبر و شرط مى‌باشد.

مصنّف گويد:

پس گاهى عطف بيان و متبوعش هردو نكره بوده همانطورى كه زمانى هردو معرفه مى‌باشند.

شارح گويد:

وقتى معلوم شد كه توافق عطف بيان با متبوعش هم چون توافق صفت با موصوف شرط و لازم است اكنون مى‌گوئيم:

گاهى عطف و متبوعش هردو نكره هستند مانند:

اسقنى شربا حليبا (سيراب كن من را از مشروب يعنى شير تازه).

شاهد در « حليبا » است كه عطف بيان از « شربا » بوده و هردو نكره مى‌باشند.

و زمانى هردو معرفه هستند مانند:

ذكرت اللّه فى الواد المقدّس طوى.

( ياد خدا نمودم در وادى مقدّس يعنى طوى).

شاهد در « طوى » است كه عطف بيان از « الواد المقدّس» بوده و هردو معرفه مى‌باشند زيرا « طوى » علم است براى كوه تور و « وادى مقدّس» نيز معرّف بالف و لام‌