المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٦٣ - تقسيم صفت

و عنقريب شرح هركدام خواهد آمد.

مصنّف گويد:

نعت عبارتست از تابعى كه متمّ معناى ما قبل باشد.

شارح گويد:

كلمه « تابع » يعنى تالى و آن كلمه‌اى است كه بعد از كلمه ديگر در آيد و حكمش اينست كه ابدا برمتبوع يعنى موصوف مقدّم نمى‌شود.

لفظ « تابع » در تعريف « نعت » جنس است كه تمام توابع پنجگانه را شامل ميشود.

كلمه « متمّ » يعنى مكمّل و مبيّن ما سبق است.

اين لفظ فصلى است كه بواسطه‌اش عطف نسق و بدل از تعريف خارج مى‌شوند زيرا هيچيك از ايندو تابع مبيّن معناى ما قبل خود نيستند.

تقسيم صفت‌

مؤلّف گويد:

صفت بردو قسم است:

الف: حقيقى.

ب: سببى.

صفت حقيقى آنست كه مبيّن و موضح نفس موصوف باشد مانند: جاء زيد الكريم.

صفت سببى آنست كه متعلّق موصوف را بيان مى‌كند مثل: جاء زيد كريم ابوه.

شاهد در « كريم » است كه وصف « اب » كه از متعلّقات موصوف يعنى « زيد » است را بيان مى‌كند و بآن وصف بحال متعلّق موصوف نيز مى‌گويند.

مصنّف گويد:

وصف (نعت) يا نشانه نفس ما سبق را توضيح مى‌دهد و يا نشانه متعلّق بآن را.

شارح گويد:

قسم اوّل كه نعت نشانه نفس ما سبق را توضيح دهد موصوف به نعت حقيقى باشد.

و قسم دوّم را كه نعت متعلّق ما سبق (موصوف) را بيان مى‌كند نعت سببى گويند.