المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٩٥ - تتمه كلام در نون تأكيد

مصنّف گويد:

زمانى كه نون تأكيد را در حال وقف حذف كردى آنچه را كه بخاطر نون در حال وصل معدوم و حذف مى‌كردى اكنون برگردان.

شارح گويد:

آنچه بخاطر نون در حال وصل معدوم و حذف مى‌كرديم عبارتند از:

واو جمع و ياء تأنيث و نون اعراب (نون تثنيه و جمع) بنابراين در اخرُجُن و اخرُجِن بايد بگوئى:

اخرجوا و اخرجى.

و در هل تَخرُجُن و هل تَخرُجِن بايد بگوئى:

هل تخرجون و هل تخرجين.

مصنّف گويد:

نون تأكيد خفيفه را پس از فتحه در حال وقف بالف تبديل كن چنانچه در « قفن » مى‌گوئى قفا.

شارح گويد:

تتمّه كلام در نون تأكيد

گاهى نون تأكيد خفيفه حذف شده و در عين حال در هيچيك از دو مورد مذكور نيست مثل حذف آن بجهت ضرورت شعر چنانچه در قول طرفة بن عبد بكرى آمده:

يعنى: بيفكن از خود اندوه‌هائى را كه در شب برتو عارض مى‌شوند همچون زدن تو با شمشير فرق سر اسب را.

شاهد در حذف نون از « اضرب » است بجهت ضرورت شعرى.

قوله: و اجازه يونس: ضمير منصوبى در « اجازه » به وقوع نون خفيفه بعد الالف راجع است.

قوله: و لا تتّبعان سبيل الّذين لا يعلمون: آيه (٨٩) از سوره يونس.

قوله: و احذفها ايضا: ضمير منصوبى در « احذفها » به نون تأكيد خفيفه راجع است.

قوله: و اردد اذا حذفتها: ضمير منصوبى در « حذفتها » به نون تأكيد خفيفه عود