المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٨٤ - حكم صفت با موصوف

قوله: اذا اختلف معناه: مثلا در « رجلين » آحادش زيد و عمرو بوده و يكى عالم و ديگرى جاهل باشد.

قوله: او فى احدهما: يعنى اختلاف تنها در عمل بوده يا در خصوص معنا با هم متفاوت و مختلف باشند اختلاف در عمل مانند: قام زيد و ضربت عمروا العالمان.

در اين مثال « العالمان » از صفت بودن قطع شده و خبر براى مبتداء محذوف مى‌باشد و اختلاف در معنا نظير: قام زيد و جلس عمرو العالمان.

در اين مثال « قام » و « جلس » اگرچه هردو لازم بوده فلذا « زيد » و « عمرو » هردو فاعل بوده و اعرابشان، اعراب رفع مى‌باشد ولى از نظر معنا چون با هم اختلاف دارند « العالمان » را نمى‌توان بعنوان صفت « زيد » و « عمرو » آورد بلكه لازم است از صفت بودن قطع شود و خبر براى مبتداء محذوف قرار گيرد.

قوله: بدونها كلّها: ضمائر مؤنّث به نعوت راجع مى‌باشند.

قوله: ان كان معيّنا به دون غيره: ضمير در « كان » به منعوت و در « به » و « غيره » به بعضها راجع است.

قوله: بشرط تقديمه: يعنى تقديم الباقى.

قوله: رافعا له: ضمير در « له » به نعت راجع است.

قوله: و امرأته حمّالة الحطب: آيه (٤) از سوره مسدّ.

قوله: و عندهم قاصرات الطرف: آيه (٤٨) از سوره صافّات.

قوله: شيئا طائلا: كلمه « طائل » يعنى نافع.

متن: «٥٢٠»

تجزيه و تركيب‌

باء: حرف جرّ.

النفس: مجرور بباء، متعلّق به « اكّدا ».

او: عاطفه.

بالعين: جارّ و مجرور، متعلّق به « اكّدا » ، معطوف به « النفس ».