« آن كسى كه در سرزمين كفر قادر بر انجام وظايف و برپا داشتن شعار اسلام نيست در صورت قدرت بايد مهاجرت كند و تا كفر در زمين هست، حكم هجرت به قوت خود باقى است».

در حديثى از پيامبر گرامى صلَّى اللّه عليه و آله و سلَّم نقل شده است كه آن حضرت فرمود: هر كس از سرزمين ديگرى به منظور فرار از شرك هر چند فاصله آن دو، يك وجب باشد، مهاجرت كند پاداش او بهشت است چنين فردى با ابراهيم وپيامبر اسلام، مهاجر و همنشين خواهد بود».[٢]

مؤلف «المنار» در جلد ٩، ص ٤ مى نويسد: روزگارى كه اندلس مورد هجوم مسيحيان قرار گرفت، برخى از مسلمانان تصور كردند كه مى توانند در اين محيط، ايمان خود را حفظ كرده و به آداب و سنن اسلامى عمل كنند چيزى نگذشت كه محيط بر فرزندان آنان غلبه كرد و اعقاب آنان از اسلام برگشتند و به آيين كليسا وارد شدند.

٦. تعرب پس از هجرت

در احاديث اسلامى مسئله اى به نام «تعرب بعد الهجرة» وارد شده است و مقصود از آن اين است افراد پس از مهاجرت و پيوستن به صفوف مسلمانان ديگر نبايد سرزمين اسلامى را ترك گويند، و به سرزمين شرك كه خطر محو و نابودى ايمان را دارد، باز گردند و در اين مورد، پيامبر صلَّى اللّه عليه و آله و سلَّم به على عليه السَّلام به عنوان

[١] شرايع:١/٣٠٨٧، كتاب جهاد.
[٢] مجمع البيان:٢/١٠٠; جواهر الكلام:٢١/٣٥.