هر چند در گذشته آيات مربوط به جهاد را به طور پراكنده مورد بررسى قرار داديم ولى از آنجا كه بحث از مجموع آيات به صورت جمعى و يك جا، روشنى خاصى به موضوع مى بخشد، از اين جهت مجموع آيات وارد در موضوع جهاد را با تقسيم به گروه هاى مختلف، مورد بررسى قرار مى دهيم.

١. آياتى كه بدون قيد و شرط فرمان جهاد مى دهد

بخشى از آيات، افراد را بدون قيد و شرط، به جهاد در راه خدا دعوت مى كند و در اين مورد، دو نمونه مى آوريم يكى درباره مشركان و منافقان كه در واقع نيز مشرك بودند و ديگرى در باره (اهل كتاب)پيروان كليم و مسيح عليمها السَّلام درباره مشركان چنين مى فرمايد:

(يا أَيُّهَا النَّبِىُّ جاهِدِ الكُفّارَ وَالْمُنافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئِسَ الْمَصِيرُ ) (توبه/٧٣).

«اى پيامبر، با كافران و منافقان جهاد بنما و بر آنان سخت بگير جايگاه آنها دوزخ است، چه سرانجام بدى است».

و درباره اهل كتاب مى فرمايد:

(قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَلا بِاليَومِ الآخِرِ وَلا يُحَرِّمُونَ ما حَرَّمَ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَلا يَدِينُونَ دِينَ الحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الكِتابَ...) (توبه/٢٩).

«با كسانى از اهل كتاب كه نه به خداوند و نه به روز جزا ايمان دارند و نه آنچه را كه خدا و پيامبر او تحريم كرده است حرام مى شمرند و نه آيين حق را مى پذيرند، نبرد