منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١١٢

(وَلَوَ تَرى إِذْوُقِفُوا عَلى رَبِّهِمْ قالَ أَلَيْسَ هذا بِالحَقِّ قالُوا بَلى وَربّنا...) (انعام/٣٠).

«اگر ببينيد وقتى در برابر پروردگار خود ايستاده ايد و خدا به آنان خطاب مى كند كه آيا اين دوزخ كه منكر واقعيت آن بوده ايد، حق نيست (واقعيت خارج از ذهن ندارد) همه مى گويند چرا»؟

آيات در اين مورد بيش از آن است كه در اين جا نقل گردد و فقط به نقل آيه ديگرى اكتفا مىورزيم:

(...إِنَّ وَعْدَ اللّهِ حَقٌّ فَلا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةَ الدُّنْيا...) (لقمان/٣٣).

«وعده هاى الهى راستين است(واقعيت دارد)زندگى دنيوى شماها را فريب ندهد».

ملاك حق و باطل در قوانين

آنچه بيان گرديد مربوط به ملاك حق و باطل در جريان هاى خبرى و گزارش هاى انسان از خارج بود ولى در اينجا بخش ديگرى از جريان هاى فكرى وجود دارد كه ملاك حق و باطل آن نمى تواند به صورت ياد شده در بالا باشد، بلكه بايد براى آن ملاك ديگرى انديشيد و آن عبارت است از قوانينى كه از جانب خدا يا مجالس قانون گذارى براى بشر تصويب و تدوين مى گردد در اين مورد ملاك حق و باطل چيز ديگر است نه مطابقت با خارج از ذهن، زيرا در اين مورد از خارج گزارشى نمى دهيم كه مسئله مطابقت وعدم مطابقت پيش آيد، بلكه قانون گذار، به صورت امر و نهى مى گويد بكنيد يا نكنيد، حالا بايد ببينيم ملاك حق بودن يك قانون و يا باطل بودن آن چيست؟ در اين مورد