منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٤٦٢
قرآن را بر عقيده تطبيق كند و به جاى شاگردى بر قرآن، بر آن استادى كند.
محدثان اسلامى بالاتفاق از رسول گرامى حديث ياد شده در زير را نقل كرده اند و آن اين كه پيامبر صلَّى اللّه عليه و آله و سلَّم فرمود:
«من فسر القرآن برأيه فليتبوأ مقعده من النار».
«هر كس قرآن را با رأى خود (با پيشداورى و اتخاذ موضع گيرى هاى قبلى) تفسير كند، براى خود جايگاهى از آتش اخذ كند».
مقصود از تفسير به رأى، جز آنچه كه گفته شد نيست.
تأويل يك آيه، به كمك آيه ديگر مانند تأويل آيه متشابه، به كمك آيه محكم، كوچك ترين مانعى ندارد و يك چنين تأويل، تفسير به رأى نيست، بلكه تأويل قرآن به كمك خود قرآن است، و در بخش «تأويل در قرآن» در اين مورد به صورت گسترده سخن گفتيم.
آنچه كه ممنوع است اين است كه بدون استمداد از آيه وحديث قطعى، به خاطر عقيده قبلى، آيه اى را بر مقصود شخصى خود تطبيق كنيم، به گونه اى كه اگر چنين موضع گيرى خاصى نداشتيم، هرگز آيه را به آن نحو تفسير نمى كرديم.
در طول تاريخ گروه باطنيه و برخى از عرفا، و اخيراً فرقه ضاله، و در زمان ما گروهك ها با آيات قرآن بازى كرده و آنها را مطابق مذاق شخصى خود تفسير كرده اند، نه تنها خود گمراه شده اند بلكه مايه گمراهى ديگران را هم فراهم آورده اند.
ما در اين جا نمونه كوتاهى را مى آوريم و تفصيل آن را به وقت ديگرى موكول مى كنيم.