منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٤٥٤
القرآن»[١] پيموده است و طبعاً خالى از نقص نبوده و آيندگان به تكميل اين روش خواهند پرداخت.
٧. توجه به سياق آيات
توجه به سياق و به اصطلاح ما قبل و بعد آيه، به گونه اى، شاخه اى از شرط ششم يعنى«هماهنگى مجموع آيات قرآن با يكديگر» است، مثلاً آنجا كه قرآن پيرامون موضوعى سخن مى گويد و آياتى را وارد بحث مى سازد، در چنين مورد، توجه به يك آيه، و انقطاع از آيات ديگر، جز لغزش و دورى از مقصد قرآن ، نتيجه ديگرى ندارد.
اين نه تنها قرآن است كه بايد در تفسير جمله ها وآيه هاى آن، مجموع آيات ماقبل و مابعد را در نظر گرفت، بلكه تفسير سخن هر حكيمى، بر اين اساس استوار است.
براى روشن شدن موضوع، نمونه اى را وارد بحث مى كنيم:
قرآن در سوره اعراف آيه ٣٥ چنين مى فرمايد:
(يا بَنى آدَمَ إمّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكمْ آياتِى فَمَنِ اتَّقى وَ أَصْلَحَ فَلاَ خَوفٌ عَلَيْهِمْ ولا هُمْ يَحْزَنُونَ) .[٢]
«اى فرزندان آدم! اگر به سوى شما پيامبرانى از جنس خود شما بيايند و آيه هاى
[١] تفسير موضوعى است ; به زبان عربى در ده جلد منتشر شده است.
[٢] لفظ «اما» در اصل «ان» «ما» بود واين دو حرف به خاطر نزديك بودن مخرج «نون» با مخرج «ما» در يكديگر ادغام شده اند و در حقيقت «إمّا» در اين مورد به معنى شرطيه است و معنى جمله اين است : «محقّقاً اگر به سوى شما پيامبران بيايند».