البته اين مسأله غير از مسأله «توجه به هماهنگى مجموع آيات قرآن» است كه بعداً مورد بحث قرار خواهد گرفت، در اين جا هدف اين است كه مى توان اجمال آيه اى را به وسيله آيه ديگر برطرف كرد، در حالى كه در عنوان بعد هدف چيز ديگرى است و آن اين كه در برداشت خود از يك آيه نبايد آيات ديگر قرآن را از نظر دور داشت و هرگز صحيح نيست كه در آيه اى هر چند در ظاهر آن، اجمالى نباشد، بدون در نظر گرفتن آيات ديگر كه در همان زمينه وارد شده اند، برداشت كرد و مضمون آن را به خدا نسبت داد و ميان اين دو مطلب تفاوت روشن است.

٤. مراجعه به شأن نزولها

قرآن مجيد در ظرف بيست و سه سال به دنبال يك سلسله سؤالها و پرسشها و يا واقعه ها و رويدادها نازل شده است، آگاهى از شأن نزولها به مفهوم آيه روشنى خاصى مى بخشد، اين نه به آن معنى است كه بدون شأن نزول نمى توان به معنى آيه واقف شد و آن را تفسير نمود، بلكه آيات قرآن ـ به حكم