اكنون بايد ديد كه آيا مصداق تأويل منحصر به اين امور و نظاير آن است و يا تأويل، مصداق ديگرى دارد كه در عين مصداق تأويل بودن، از امور ذهنى و عالم مفاهيم است و تشريح اين مطلب اكنون انجام مى گيرد.

٥. تأويل آيات متشابه

آنچه مهم است، اين است كه بدانيم مقصود از «تأويل» در هفتمين آيه سوره آل عمران چيست؟ آيه اى كه مربوط به تأويل آيات متشابه قرآن است. و اگر معنى تأويل در آيه روشن گردد، قطعاً معنى «متشابه» نيز روشن خواهد گشت.

كليد فهم معنى «متشابه» فهم معنى تأويل در اين آيه است و تا معنى «تأويل» در اين آيه يك سره نشود معنى «متشابه» روشن نخواهد گرديد.

اكنون لازم است معنى و ترجمه آيه را بياوريم، آنگاه به توضيح معنى «تأويل» وارد در اين آيه بپردازيم اينك متن و ترجمه آن:

(هُوَ الَّذِى اَنَْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمّ الْكِتابِ وَأُخَرُ مُتشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فى قُلُوبِهِمْ زَيغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَة وَابْتِغاءَ تَأْويلِهِ وَما يَعْلَمُ تَأْويلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِى العِلْمِ يَقُولُونَ آمَنّا بهِِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَما يَذَكَّرُ إِلاَّ أُولُوا الأَلْبابِ).(آل عمران/٧).

«او كسى است كه اين كتاب (قرآن) را بر تو نازل كرد كه قسمتى ازآن، آيات محكم (صريح وروشن ) است كه اساس اين كتاب مى باشد و قسمتى از آن متشابه است (مقصود واقعى ازآن در بدو نظر روشن نيست، ومراد و غير مراد به هم شبيه هستند)، آنان كه در قلوبشان انحراف است براى فتنه انگيزى و تأويل