«تنزيل» همان تطبيق مفاهيم و احكام كلى بر مصاديق مخفى و پنهان، و يا مصاديق موجود در روز نزول قرآن است. و اگر آن را «تأويل در مقابل تفسير» بناميم بر خلاف ظهور اين روايات، نام گذارى كرده ايم، بلكه اين نوع تأويل، تأويل در مقابل «تنزيل» است.

تأويل صحيح و باطل

تأويل آيه و تطبيق آن بر مصاديق مخفى و پنهان و يا بر حوادثى كه پس از نزول آيه پديد مى آيد كار هر فردى نيست، فرد بصير و لايق و در عين حال متقى، وپاكدامن مى تواند از تحرك قرآن بهره بگيرد وكليات آن را بر موارد آن تطبيق نمايد.

ابن عباس تربيت يافته مكتب امام اميرمؤمنان، با تطبيق آياتى كه درباره زمامداران صالح وناصالح وارد شده، بر حكومت على عليه السَّلام ومعاويه قلوب افراد متقى را به امام جذب و از دستگاه معاويه متنفر مى ساخت وآن را «تأويل»قرآن مى ناميد.

به خاطر زيان هايى كه اين گونه از تأويل ها بر حزب اموى وارد مى ساخت معاويه به ابن عباس گفت: ما طى بخش نامه اى مردم را از بازگويى مناقب على عليه السَّلام بازداشته ايم تو نيز از گفتن فضايل على خوددارى كن ابن عباس گفت: آيا ما را از خواندن قرآن باز مى دارى؟! گفت نه، گفت آيا از تأويل آن باز مى دارى؟! گفت آرى گفت آيا بخوانيم واز اهداف آن نپرسيم گفت چرا بپرس اما از غير خانواده خود، گفت چگونه از ديگران بپرسم در حالى كه قرآن در خانه ما نازل شده است.[١]

[١] مرآة الأنوار، ص ٥ به نقل از مناقب ابن شهر آشوب.