در اين جا آيه، يك مفاد ظاهرى دارد كه بسان كارهاى هم سفرموسى به ظاهر، زننده است و با ديگر كلمات متكلم سازگار نيست، زيرا ظاهر آن اين است كه خداوند داراى روح وروان است، و بخشى از روح خود را در مخلوق خويش دميده است، اين جا است كه بايد كند و كاو كرد وبا ملاحظه ديگر آيات قرآن كه مى تواند روشنگر معنى نهايى اين آيه باشد، مقصود واقعى را از آيه كه تأويل و م آل و سرانجام آن است به دست آورد، در اين مورد تأويل از قبيل مفاهيم ذهنى خواهد بود نه از عينيت هاى خارجى، زيرا چيزى كه ما به دنبال تأويل و واقع يابى آن هستيم از قبيل واقعيت هايى مانند رؤياها و يا كارهاى به ظاهر زننده ووحشت آور، نيست، تا تأويلى همچون خود آن داشته باشد، بلكه به دنبال معنى واقعى كلامى هستيم كه ظاهر آن نمى تواند مقصود باشد و در عين حال مى تواند معنى صحيح و استوارى داشته باشد، در چنين موردى، واقعيت تأويل، امر ذهنى خواهد بود نه عينيت ها وواقعيت ها.

قراين و شواهدى بر اين نظريه

در اين جا يك سلسله قراين گواهى مى دهند كه مقصود از تأويل در خصوص آيه هفتم از سوره آل عمران (آيه مورد بحث) همان ارجاع مفهوم بدوى آيه به مفهوم واقعى آن است كه پس از تدبر در خود آيه و ديگر آيات مى توان به آن پى برد و تأويل به اين معنى جز يك امر ذهنى وفكرى چيزى نيست و به تعبير روشن تر: مقصود از تأويل همان ارجاع وبازگردانيدن متشابه به محكم است يعنى با استمداد از آيات محكم، تشابه را از آيات متشابه برداشتن و تميز دادن