١. مقصود از «دين» همان طاعت است و يكى از معانى قطعى «دين» در لغت، همان طاعت مى باشد[١] و هدف از اين آيات اخلاص در اطاعت است، يعنى جز خدا، از كسى اطاعت نشود، حتى پيامبر و امام را از آن نظر بايد اطاعت كرد كه خدا امر به اطاعت آنها فرموده است.

مؤيد اين احتمال يك رشته آياتى است كه به روشنى به توحيد در اطاعت دعوت مى كند، مانند:

(وَلَهُ ما فِى السَّمواتِوَالأَرْضِ وَلَهُ الدِّينُ واصِباً...)[٢](نحل/٥٢).

«براى او است آنچه در آسمان ها و زمين است، و براى او است اطاعت دايم و پيوسته».

و مانند:(إِلاَّ الَّذِينَ تابُوا وَأَصْلَحُوا وَاعْتْتَصَمُوا بِاللّهِ وَأَخْلَصُوا دِينَهُمْ للّهِ...)(نساء/١٤٦).

«مگر آنان كه به سوى خدا باز گردند و خويشتن را اصلاح كنند، و به (آيين) خدا چنگ زنند و اطاعت خود را براى خدا، خالص سازند».

در اين دو آيه و ديگر آيات، معنى مناسب «دين» همان «اطاعت» است، بنابراين آياتى كه دعوت به اخلاص در دين مى نمايد ناظر به توحيد در اطاعت خواهد بود واين كه در جهان، «مطاع بالذاتى» جز خدا نيست.

[١] به مفردات راغب و مجمع البحرين مراجعه فرماييد.
[٢] واصب به معنى دايم و پيوسته است و معنى مناسب دين در آيه همان «اطاعت» است و هرگز صحيح نيست كه گفته شود كه «دين» به معنى «اصول و فروع» است زيرا در اين صورت قيد «واصباً» بى فايده خواهد بود.