(إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هادُوا وَالنَّصارى وَالصّابِيئِنَ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْيَومِ الآخِرِ وَعَمِلَ صالِحاً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلاَ خَوفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ)(بقره/٦٢).

«افراد با ايمان(مسلمانان) ويهوديان و مسيحيان و صابيان، هر كدام به خدا و روز ديگر (روز رستاخيز) ايمان بياورند، و عمل نيك انجام دهند، پاداششان نزد پروردگارشان است، براى آنان خوف و بيمى نيست و اندوهى نخواهند داشت».[١]

قرآن براى نجات اين گروهها فقط سه چيز را شرط مى كند، يعنى: ايمان به خدا و ايمان به آخرت و انجام عمل صالح، و نتيجه اين مى شود كه هر كسى كه داراى اين سه شرط شد، از هر فرقه و گروهى باشد، اهل نجات خواهد بود.

آيا واقعاً هدف آيه همين است كه اين افراد از آن برداشت مى كنند؟ يا آيه هدف ديگرى را تعقيب مى كند كه با برداشت اين گروه، تفاوت دارد؟ اين مسأله، نياز به بررسى اصولى و توضيح و پاسخ علمى دارد.

براى آگاهى از هدف آيه، لازم است نخست مطالبى را يادآور شويم كه جا دارد در چند بخش مستقل امّا مربوط به هم بازنگرى شوند:

١. انديشه برگزيدگى امت يهود

يهوديان جهان و هم چنين مسيحيان معاصر دوران رسالت، هر يك براى خود برترى خاصى قائل بودند، و با تكيه بر اين شبهه، خود را برتر از ديگران مى پنداشتند.

مثلاً گوش همه جهانيان، اين جمله را از امت يهود شنيده است كه آنان خود را امت برگزيده و ملت انتخاب شده مى دانند. و قرآن در يكى از آيات خود با يادآورى اين نكته اعلام مى كند كه علاوه بر امت كليم، مسيحيان نيز چنين موقعيتى را براى خود قائل بوده اند، آنجا كه مى فرمايد:

(وَقالَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصارى نَحْنُ أَبْناءُ اللّهِ وَاَحِبّاؤُهُ قُلْ فَلِمَ يُعََذِّبُكُمْ بِذُنُوبِكُمْ بَلْ أَنْتُمْ بَشَرٌ مِمَّنْ خَلَقَ...) (مائده/١٨).

«يهود و نصارى گفته اند كه ما فرزندان و دوستان خدا هستيم، در پاسخ آنان بگو: اگر گمان شما صحيح است پس چرا شما را به خاطر اعمالتان عذاب مى كند بلكه شما بسان ديگران بشر و مخلوق خدا هستيد».

چنان كه ملاحظه مى شود خداوند براى كوبيدن تصور و شبهه آنان

[١] به همين مضمون است آيه ٦٩ سوره مائده.