با اين بيان روشن گرديد كه خطاب در آيه مورد بحث جزو خطابات نخستين در آغاز آفرينش است، ومفاد آن با «ختم نبوت» ارتباطى ندارد، و ريشه اشتباه ناديده گرفتن سياق آيه مى باشد.

سياق آيات و احاديث متواتر

در حالى كه توجه به ما قبل و مابعد آيه، يكى از كليدهاى تفسير صحيح و استوار است، مع الوصف سياق آيه تا آنجا معتبر است كه استقلال آيه وجدايى آن از ماقبل خود با دليل قطعى ثابت نشود و در صورت ثبوت نبايد «سياق» آيات را در تفسير آيه دخالت داد.

مطالعه در آيات قرآن ثابت مى كند كه گاهى (البته گاهى) قرآن پيش از فراغ از موضوعى، به مناسبتى موضوع تازه اى را مطرح مى كند و پس از فراغ از آن، دو مرتبه به تعقيب موضوع نخست مى پردازد و اين يكى از خصوصيات قرآن است و در سخنان افراد بليغ، كم و بيش نيز نظير دارد.

البته مقصود اين نيست كه قرآن در اثناى بحث از موضوعى، بدون هيچ مناسبت، از موضوع جديدى ياد مى كند و به اصطلاح آيه و يا آيات مربوط به موضوعى را در ميان آيات مربوط به موضوع ديگر «اقحام» مى كند، بلكه مقصود اين است كه در عين حفظ تناسب، پيش از پايان يافتن بحث از موضوع نخست، موضوع جديدى را نيز مطرح مى كند آنگاه دوباره به تكميل آيات موضوع نخست مى پردازد.