«هجرت» اين مصداق خاص نيست بلكه هجرت يك سنت اصيل آسمانى است كه نمونه هاى آن را در پيامبران پيشين مشاهده مى كنيم، اينك بحث خود را از اين جا آغاز مى كنيم.

١. مهاجران در قرآن

هجرت و جهاد در راه هدف، دو اصل استوار از اصول اجتماعى اسلام است كه در مواردى از آيات قرآن در كنار هم وارد شده اند.

مهاجرت، همان شتافتن به سوى هدف است در حالى كه جهاد، رفع هر نوع مانع در راه تحقق اين هدف مى باشد.

هدف يك فرد الهى گسترش حكومت «اللّه» در تمام شؤون زندگى و پايان بخشيدن به هر نوع حكومت غير الهى است از آنجا كه در طريق وصول به اين هدف، موانعى وجود دارد كه رفع آنها، بدون اعمال قدرت امكان پذير نيست، هر نوع كوشش در رفع مانع را جهاد مى نامند. از اين جهت شعار فرد با ايمان در طول زندگى، هجرت وجهاد است، چنان كه مى فرمايد:

(إِنَّ الّذينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هاجَرُوا وَجاهَدُوا فِى سَبيلِ اللّهِ أُولئِكَ يَرجُونَ رَحْمَةَ اللّهِ...) (بقره/٢١٨).

«كسانى كه ايمان آورده اند و مهاجرت كرده اند و در راه خدا جهاد نموده اند، آنان به رحمت خدا، اميدوار مى باشند».

از آنجا كه اين دو ركن، در صورت توأم بودن، اثر بسزايى در تحقق بخشيدن به اهداف الهى دارند، قرآن در پنج مورد[١] به دنبال گفتگو از هجرت،

[١] به سوره بقره آيه ٢١٨ و سوره انفال آيه هاى ٧٢، ٧٤، ٧٥، و سوره توبه آيه ٤٠ مراجعه بفرماييد.