همان طور كه در آغاز بحث يادآور شديم در تفسير معنى «متشابه» شانزده قول و نظر وجود دارد ولى در ميان اين اقوال چند نظريه بيش از همه معروف تر است و بايد پيرامون آنها سخن بگوييم:

الف. موضوعات پوشيده از حس و خرد

در قرآن يك رشته موضوعاتى وارد شده است كه هرگز انسان خاكى با اين ابزار شناخت محدود خود، نمى تواند به واقعيت آنها پى ببرد، مانند كيفيت «ذات خداوند»، روح،جن،ملك،برزخ، ميزان ، صراط ، قيامت و همانند اينها كه همگى در قلمرو «غيب» قرار گرفته و بشر نمى تواند بر حقيقت آنها واقف گردد و فقط بايد به آنها ايمان بياورد، چنان كه مى فرمايد:

(الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالغَيْبِ) (بقره/٣).

«افراد پرهيزگار كسانى هستند كه به موضوعات پوشيده (از حس و يا ابزار شناخت محدود بشر) ايمان مى آورند».

و به بهانه اين كه از واقعيت آنها آگاهى ندارند، به انكار آن برنمى خيزند.[١]

حاصل اين نظريه اين است كه مقصود از «متشابه» آن گونه از موضوعاتى است كه عقل بشر نمى تواند به ماهيت آنها پى ببرد و از محيط علم انسان كاملاً بيرون مى باشد و اطلاعات انسان از آنها به همان اندازه است كه خدا در قرآن فرموده است.[٢]

[١] المنار:١/١٦٧; اتقان سيوطى:٣/١.
[٢] تفسير آيات مشكله.