وى در پاسخ من گفت: من مشغول كار بودم ناگهان بر قلبم خطور كرد كه تا كى كار خواهم كرد و ديگر پيرمرد فرتوتى شده ام از اين جهت بيل را ترك كردم و دراز كشيدم، ناگهان فكر ديگرى كردم و با خود گفتم كه: هر چند روزى هم از عمرم باقى بماند باز به معاش نيازمندم از اين جهت دو مرتبه دست به كار شدم.[١]

اين جريان ترسيم گر موقعيت «أمل» و «رجا» در زندگى است، و انسان فاقد اميد، مرده است و اگر هم نميرد زنده نمايى است كه در گوشه اى مى افتد.

از اين جهت پيامبر گرامى صلَّى اللّه عليه و آله و سلَّم فرمود:

«الأمل رحمة لأُمّتى ولولا الأمل ما رضعت والدة بولدها ولا غرس غارس شجراً».[٢]

«اميد و آرزو بر امت من مايه رحمت است واگر آرزو نبود، نه مادرى فرزندى را شير مى داد و نه باغبانى درختى را غرس مى كرد».

قرآن و رجا

قرآن مسأله رجا را به دو صورت مطرح مى كند و هر كدام در تربيت بندگان اثر خاصى دارد.

[١] سفينة البحار:١/٣٠، ماده «امل».
[٢] همان مدرك.