از روز نزول اين آيه، مسأله «محكم» و «متشابه» در ميان «صحابه» و «تابعان» و بعداً در ميان مفسران مطرح بوده، و بر اثر مرور زمان، و دورى امت اسلامى از قراين حالى موجود در عصر نزول قرآن، اختلاف عظيمى در تفسير اين دو نوع آيات پديد آمده است تا آنجا كه پيرامون مقصود از آيات محكم و آيات متشابه، فخر رازى در تفسير خود چهار قول[١] و مؤلف «المنار» ده قول [٢] و علاّمه طباطبايى در «الميزان»[٣] شانزده نظريه نقل كرده اند مى توان برخى از آنها را در برخى ادغام كرد.

به خاطر همين اختلاف و پراكندگى در تشخيص مفاد «محكم» و «متشابه» است كه به عقيده برخى، خود اين آيه از نوع آيات متشابه گرديده و دست يابى به مقصود واقعى از آن را، مشكل ساخته است، از اين جهت لازم است براى دست يابى بر مراد از آن دو نوع، درباره «مفردات» و قراين موجود در خود آيه به ضميمه آيات ديگر و شأن نزول، دقت كافى به عمل آورد، تا به لطف الهى از اشتباه مصون ماند اينك يك رشته مطالبى را كه مى تواند به فهم مراد از آيه كمك كند يادآور مى شويم:

١. معنى لغوى «محكم»

واژه «محكم» از ماده «حكم» گرفته شده است كه معنى ريشه اى آن

[١] مفاتيح الغيب:٢/٤١٧.
[٢] المنار:٣/٢٦٣ـ ٢٦٥.
[٣] الميزان:٣/٣١ـ ٣٨.