منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٦٥
شايسته اعزام و ارسال است مثلاً هرگز صحيح نيست كه گفته شود: جبرئيل را وحى كرديم، بلكه گفته مى شود كه او را اعزام كرديم، در صورتى كه قرآن در اين آيه مى فرمايد:(أَوحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرنَا) خلاصه «وحى» با كلام و سخن مناسب است نه با موجود مجردى مانند روح وجبرئيل و غيره، از اين جهت دارنده اين نظر مجبور شده است كه لفظ (أوحينا) را به معنى «أرسلنا» بگيرد، و اين خود بسيار خلاف ظاهر است.
٢. برخى جمله (ما كنت تدرى مَا الكتاب ولا الإِيمان) را به صورت غير صحيح معنى مى كنند و آن را گواه بر اين گرفته اند كه رسول خدا پيش از بعثت، فاقد ايمان بوده است در صورتى كه اگر در سياق آيه دقت كنند و خود را از هر نوع پيشداورى پيراسته سازند هرگز چنين تفسير ناروايى را بر قرآن تجويز نمى كنند زيرا هدف آيه در خطاب به پيامبر اين است كه به مردم برساند كه معارف و شرايعى كه براى مردم آورده است زاييده عقل و خرد او نيست، بلكه خدا آن را از طريق وحى به اوتعليم داده است و اين ارتقا به مقام نبوت است كه او را بر اين معارف و شرايع به صورت تفصيلى و گسترده آگاه ساخته و در درون او ايمان واذعان آنچنانى را پديد آورده است.
بنابراين، آن آگاهى و ايمانى كه رسول خدا پس از ارتقا به مقام نبوت به دست آورد، آگاهى تفصيلى به معارف و شرايع و اذعان تفصيلى به آنها است و اين مانع از آن نيست كه پيامبر خدا، قبل از بعثت ايمان به خدا داشته باشد و در برابر خدا خضوع بنمايد زيرا نفى علم و ايمان تفصيلى به محتويات قرآن، پيش از بعثت، مانع از داشتن ايمان به خدا، و اعتقاد اجمالى به معارف آن نيست.
كليد حل اشكال يك كلمه است و آن اين كه آيا نزول وحى، اصل علم و ايمان را به پيامبر داد يا آگاهى تفصيلى از معارف و شرايع را به او بخشيد، و آيه ناظر به معنى دوم است نه معنى اول، و نبودن علم و ايمان تفصيلى پيش از نبوت، مانع از علم و ايمان اجمالى قبل از آن نيست. و آيات ديگر قرآن، نيز ناظر به همين معنى است آنجا كه مى فرمايد:
(نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوحَيْنا إِلَيْكَ هذَا القُرآنَ وَإِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الغافِلينَ) (يوسف/٣).
«ما بهترين داستان ها را از طريق وحى قرآن به تو بازگو مى كنيم هر چند قبل از وحى از افراد ناآگاه بودى».
و در آيه ديگر مى فرمايد:
(تِلْكَ مِنْ أنْباءِ الغَيْبِ نُوحِيها إِلَيْكَ ما كُنْتَ تَعْلَمُها أَنْتَ وَلاَ قَومُكَ مِنْ قَبلِ هذا فَاصْبِر إِنَّ العاقِبةَ لِلْمُتَّقينَ) (هود/٤٩).