تا اين جا حقيقت تأويل در مقابل «تنزيل» روشن گرديد و حق اين است كه تأويل آيات قرآن، و تطبيق كبريات آن بر صغريات و تبيين حقايق نوظهور آن، در حالى كه از اهميت بيشترى برخوردار است و موجب تجديد حيات اسلامى و تداوم فيض بخش قرآن مى باشد، ولى خالى از خطر نيست و چه بسا افراد نااهل روى اغراض فاسد، دست به چنين تأويل ها زده، و مايه انحراف هايى شده اند.

معاويه براى توجيه خروج وجبهه گيرى خود با امام، خود را صاحب خون عثمان و به اصطلاح «ولى الدم» مى ناميد و اين آيه را بر خود تطبيق مى كرد.

(وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَليِّهِ سُلْطاناً...) (اسراء/٣٣).

«هر كس به ناحق كشته شود ما به ولى او قدرت انتقام داده ايم».

به طور مسلم با بودن فرزندان عثمان و ديگر خويشاوندان نزديكتر او هرگز معاويه ولى الدم عثمان نيست ولى او براى توجيه جبهه گيرى خود در مقابل امام اين آيه را به ناحق بر خود تطبيق مى كرد و خود را مصداق آن مى دانست. از اين جهت اميرمؤمنان در يكى از نامه هاى خود به او نوشت :

«فغدوت على طلب الدنيا بتأويل القرآن»(نهج البلاغه، نامه ٥٥).

[١] شرح نهج البلاغه ابن أبى الحديد:١٤/٧٣.