٥. آيه به روشنى يادآور مى شود كه آيات متشابه دست آويز فتنه انگيزان مى باشد وبا تأويل آنها طبق هوى و هوسهاى خود، فتنه هابرپا مى كنند. اكنون بايد ديد چه نوع آيات در عصر رسول گرامى صلَّى اللّه عليه و آله و سلَّم وپس از او، مايه فتنه انگيزى بوده است واين گروه با تأويلات باطل خود، چه فسادهايى در جامعه پديد آورده اند آيا موضوعاتى كه طرفداران اين نظريه آنها را از مصاديق «متشابهات» مى دانند دستاويز فتنه انگيزان بوده است؟

پاسخ اين پرسش نياز به غور در تاريخ ملل اسلامى دارد، آيا طرفداران اين نظريه مى توانند موردى را ارائه دهند كه در تاريخ اسلام اين نوع از موضوعات كه در قرآن آمده است دستاويز فتنه انگيزان بوده است نگارنده تاكنون به چنين موردى برنخورده است و نه شأن نزول آيه آن را تأييد مى نمايد.

بنابراين، نظريه اين گروه كه درباره آن پافشارى مى كنند، بر ظاهر خود آيه منطبق نيست و اكنون بايد ديگر نظريه ها را مورد بررسى قرار داد.

دو نظريه ديگر درباره «متشابه»

با نظريه نخست درباره معنى «متشابه» كاملاً آشنا شديم، اكنون شايسته است با ديگر نظريه ها نيز آشنا شويم:

ب: متشابه: حروف مقطعه آغاز سوره ها

مقصود از «محكم» آن رشته از آياتى است كه دلالت آنها بر مقاصد خود روشن و واضح باشد همچنان كه اين مطلب را در آيات سه گانه[١]سوره انعام آيه هاى ١٥١ـ ١٥٣ به روشنى درك مى كنيم ولى مقصود از «متشابه» حروف

[١] اين سه آيه به عنوان مثال مطرح شده است نه به عنوان حصر و مقصود، آيات (قُلْ تَعالَوا اتلُ ما حَرَّم ربّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلاّ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَبِالوالدَينِ إِحْساناً...) .