المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٩٣ - مبحث نون تأكيد خفيفه و ثقيله

( و) احذفها أيضا (بعد غير فتحة إذا تقف و اردد إذا حذفتها فى الوقف ما من أجلها فى الوصل كان عدما) و هو واو الجمع و ياء التّأنيث و نون الإعراب، فقل فى أخرجنّ و أخرجنّ « أخرجوا » و « أخرجى » و فى هل تخرجنّ و هل تخرجنّ « هل تخرجون» و « هل تخرجين» (و أبدلنها بعد فتح ألفا وقفا) كالتّنوين (كما تقول فى قفّن قفا).

تتمة: قد يحذف هذه النّون [الخفيفة] لغير ما ذكر فى الضّرورة، كقوله:

ترجمه و شرح‌

مصنّف گويد:

نون تأكيد خفيفه بعد از الف تثنيه واقع نمى‌شود ولى نون تأكيد ثقيله پس از آن واقع مى‌شود در حالى كه مكسور مى‌باشد.

شارح گويد:

مقصود اينست كه نون تأكيد خفيفه ابدا بعد از الف تثنيه واقع نمى‌شود زيرا در صورت قرار گرفتن بعد از آن بين نون و الف التقاء ساكنين مى‌شود و آن جايز نيست از اينرو براى جلوگيرى از چنين محذورى نون بعد از آن در نمى‌آيد.

ولى يونس آنرا تجويز كرده زيرا بنظر وى التقاء ساكنين محذور و اشكال نمى‌باشد.

و مصنّف گفته است: امكان دارد از همين قبيل باشد قرائت ابن ذكوان:

و لا تتّبعان سبيل الّذين لا يعلمون.

( تبعيّت و پيروى نكنيد راه آنان كه جاهل هستند).

در اين آيه شريفه طبق قرائت مزبور كه نون را با تخفيف ضبط كرده، نون تأكيد خفيفه بعد از الف تثنيه قرار گرفته است.

و بهرصورت بگفته مشهور از ادباء نون تأكيد خفيفه بعد از الف تثنيه واقع نمى‌شود ولى نون تأكيد ثقيله پس از آن درآمده و مكسور خوانده مى‌شود.

مصنّف گويد:

و الف را قبل از نون زياد كن در حالى كه فعل مسند بنون جمع مؤنّث باشد.

شارح گويد:

مراد اينست كه اگر نون تأكيد ثقيله به جمع مؤنّث ملحق شد بين نون جمع مؤنّث‌