المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٨٧ - دوم از توابع تأكيد و احكام آن

كلا) و (كلتا) و (جميعا) قال المصنّف: و أغفلها أكثر النّحويّين، و نبّه سيبويه على أنّها بمنزلة كلّ، معنى و استعمالا، و لم يذكر لها شاهدا من كلام العرب. و ائت (بالضّمير) المطابق (موصلا) بهذه الأربعة، ك:

ترجمه و شرح‌

دوّم از توابع تأكيد و احكام آن‌

شارح گويد:

به توكيد، تأكيد نيز گفته ميشود و آن طبق تعريفى كه مصنّف در شرح كافيه نموده عبارتست از تابعى كه بواسطه آن بيان مى‌كنند از متبوع ظاهرش اراده شده است.

مصنّف گويد:

بواسطه « نفس » يا « عين » اسم تأكيد مى‌شود در حالى كه هركدام از ايندو با ضميرى بوده كه با مؤكّد مطابقت دارند.

شارح گويد:

مقصود اينست كه به واسطه نفس يا عين كه به معناى ذات هستند اسم را تأكيد معنوى مى‌نمايند و اين تأكيد مقتضى تقرير و تثبيت متبوع مى‌باشد.

البتّه بايد توجّه داشت كه بايندو ضميرى كه با مؤكّد (بفتح كاف) در افراد و تذكير و فرع ايندو مطابق است متّصل مى‌گردد مانند:

جاء زيد نفسه متيّما بهند نفسها.

( آمد زيد خودش، زيدى كه به خود هند نه ديگرى عشق ورزنده بود).

در اين مثال « نفسه » و « نفسها » زيد و هند را تأكيد كرده‌اند و چنانچه مشاهده مى‌كنيم در اوّلى ضميرى به « نفس » متّصل شده كه با زيد در افراد و تذكير مطابقت نموده و به دوّمى ضميرى متّصل شده كه با هند در افراد و تأنيث تطابق دارد.

مصنّف گويد:

نفس و عين اگر تابع براى غير مفرد باشند آنها را بروزن « افعل » جمع ببند تا از لغت تبعيّت كرده باشى.

شارح گويد:

مقصود اينست كه اگر لفظى را كه غير مفرد است همچون تثنيه يا جمع بخواهيم‌