المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٥٧ - تتمه بحث در اسم تفضيل

قوله: و كان مرفوعه اجنبيّا: مقصود از « اجنبى » آنست كه متّصل به ضميرى نباشد كه به موصوف افعل التفضيل رجوع كند.

قوله: اضيف الجميل الى زيد الخ: اصل مثال مذكور عبارتست از:

ما احد احسن به الجميل من حسن الجميل بزيد.

جميل دوّم مفضول و جميل اوّل مفضّل مى‌باشد و جميل دوّم اضافه به زيد شده است زيرا در معنا با آن مرتبط و ملابس مى‌باشد پس مى‌توان گفت تقدير من حسن جميل زيد مى‌باشد سپس جميل كه مضاف است حذف شده و مضاف اليه يعنى « زيد » بجاى آن قرار گرفت.

متن: «٥٠٥»

تجزيه و تركيب‌

كاف: حرف جارّ و مجرورش « قولك » است كه حذف شده و جارّ و مجرور متعلّق به « استقرّ » ، خبر است براى مبتداء محذوف.

ترى: فعل مضارع، منصوب به « لن ».

فى الناس: جارّ و مجرور، متعلّق به « لن ترى».

من: زائده.

رفيق: مجرور به « من » ، در محلّ مفعول براى « لن ترى».

اولى: اسم تفضيل، صفت براى « رفيق ».

به: جارّ و مجرور، متعلّق به « اولى ».

الفضل: فاعل براى « اولى ».

من: جارّه، به معناى ابتداء غايت.

الصديق: مجرور به « من » ، متعلّق به « اولى ».

ترجمه‌

مانند اين مثال:

لن ترى فى الناس من رفيق اولى به الفضل من الصّديق.

شرح عربى‌

و نظيره قول المصنّف: (كلن ترى فى النّاس من رفيق) أى صاحب (أولى به الفضل من)