المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٠٣ - «عل»

و امثال اينها نظير كلمه « يوم » و ظرفى كه غير از مفعول‌فيه واقع نشود ظرف غير متصرّف مى‌باشد نظير « امس ».

قوله: جاء ربّك: آيه (٢٢) از سوره فجر.

در اين آيه شريفه مضاف اليه از حيث اعراب رفع و افراد و تذكير بجاى مضاف قرار گرفته.

قوله: تجعلون رزقكم: آيه (٨٢) از سوره واقعه.

در اين آيه شريفه مضاف اليه از حيث اعراب نصب و افراد و تذكير بجاى مضاف قرار گرفته.

قوله: اى ماء بردى: در اين مثال مضاف اليه از حيث اعراب رفع بجهت نائب فاعل بودن بجاى مضاف واقع شده.

قوله: اى رائحته: در اين مثال مضاف اليه از حيث اعراب رفع بجهت مبتداء بودن بجاى مضاف واقع شده.

قوله: انّ هذين حرام الخ: در اين حديث مضاف اليه از حيث اعراب نصب به جهت اسم « انّ » قرار گرفتن بجاى مضاف قرار گرفته است.

قوله: و تلك القرى اهلكناهم: آيه (٥٩) از سوره كهف.

در اين آيه شريفه مضاف اليه از حيث تذكير نيابت از مضاف كرده فلذا ضمير مذكّر بآن برگشته است.

قوله: تفرقوا ايادى سبا: در اين كلام مضاف اليه از حيث تنكير بجاى مضاف قرار گرفته است.

متن: «٤١٤»

تجزيه و تركيب‌

ربّ: حرف جرّ براى تقليل.

ما: كافّه از عمل جرّ.

جرّوا: فعل و فاعل.

الّذى: مفعول براى « جرّوا ».

ابقوا: فعل و فاعل، صله براى « الّذى » و عائد آن محذوف است.