المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٤٢ - «لكن و حكم آن»

حكم: مضاف، مفعول براى « انقل ».

الاوّل: مضاف اليه.

فى: حرف جارّ.

الخبر: مجرور به « فى » ، متعلّق به « انقل ».

المثبت: صفت براى « الخبر ».

واو: حرف عاطف.

الامر: موصوف، معطوف به « الخبر المثبت».

الجلى: صفت براى « الامر ».

ترجمه‌

بواسطه « بل » نقل بده حكم اوّل را براى دوّم در خبر مثبت و امر آشكار و صريح.

شرح عربى‌

( و أول لكن) عارية عن الواو (نفيا أو نهيا) و أتبعها بمفرد، نحو « ما قام زيد لكن عمرو» و « لا تضرب زيدا لكن عمروا».

( و « لا » نداءا او أمرا او اثباتا تلا) ك « يا ابن أخى لا ابن عمّى» و « اضرب زيدا لا عمروا» و « قام زيد لا عمرو»، و خالف ابن سعدان فى الأوّل، و « لا » مبتدأ خبره « تلا » النّاصب لما قبله مفعولا.

( و بل كلكن بعد مصحوبيها، كلم أكن فى مربع بل تيها) و « لا تضرب زيدا بل عمروا» (و انقل بها للثّان حكم الأوّل) إذا وقعت (فى الخبر المثبت و الأمر الجلى) نحو « قام زيد بل عمرو» و « اضرب زيدا بل خالدا»، و أجاز المبرّد كونها ناقلة فى غير ما ذكر.

ترجمه و شرح‌

«لكنو حكم آن»

مصنّف گويد:

« لكن » را پهلوى نفى يا نهى درآور.

شارح گويد:

مقصود اينست كه كلمه « لكن » را بدون « واو » پهلوى نفى يا نهى درآور و بعد از آن لفظ مفرد بياور مانند:

ما قام زيد لكن عمرو (نايستاد زيد ولى عمرو ايستاد).

در اين مثال « لكن » بدون واو بوده و بعد از نفى واقع شده و بعدش « عمرو » قرار گرفته كه لفظ مفرد مى‌باشد.