المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٩٧ - پارهاى از وجوه اختلاف بين اسم فاعل و صفت مشبهه

ضمير مؤنّث در « بها » به صفة راجع است.

مصنّف گويد:

و نيز بواسطه صفت رفع و نصب و جرّ بده كلمه‌اى را كه متّصل بآن است اعمّ از آنكه كلمه مزبور مضاف بوده يا مجرّد از آن باشد.

مؤلّف گويد:

قبلا شش حالت از حالات صفت مشبهه با معمولش را ذكر نموديم اينك شارح و مصنّف به ذكر بقيّه حالات پرداخته كه شرح آن چنين است:

شارح گويد:

منظور از كلمه « مضافا » اينست كه:

عمل رفع و نصب و جرّ براى صفت مشبهه الف لام‌دار و خالى از آن نسبت به معمولى كه مضاف است ثابت مى‌باشد.

معمول مضاف از چهار حال خارج نيست:

الف: آنكه به كلمه الف و لام‌دار اضافه شده باشد.

ب: آنكه به ضمير اضافه شده باشد.

ج: آنكه به كلمه‌اى اضافه شده باشد كه آن كلمه به ضمير اضافه شده باشد.

د: آنكه مضاف اليه معمول نه الف و لام داشته و نه به ضمير اضافه شده باشد.

امثله حالات مذكور

مثال اوّل همچون:

٧- رأيت الرّجل الحسن وجه الاب.

( ديدم آن مرد را كه روى پدرش نيكو بود).

در اين مثال صفت الف و لام داشته و معمولش يعنى « وجه » كه مرفوع است به الف و لام‌دار يعنى « الاب » اضافه گرديده.

٨- رأيت الرجل الحسن وجه الاب.

در اين مثال صفت الف و لام داشته و معمولش يعنى « وجه » كه منصوب است به الف و لام‌دار يعنى « الاب » اضافه گرديده.

٩- رأيت الرجل الحسن وجه الاب.

در اين مثال صفت الف و لام داشته و معمولش يعنى « وجه » كه مجرور است به‌