المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٩٤ - پارهاى از وجوه اختلاف بين اسم فاعل و صفت مشبهه

زيد حسن وجهه.

قوله: او معنا: مثال معمولى كه به ضمير موصوف معنا متّصل باشد نظير:

زيد حسن الوجه كه تقديرش حسن الوجه منه مى‌باشد.

قوله: فارفع بها على الفاعليّة الخ: حاصل آنچه شارح و مصنّف در اينجا آورده‌اند اينست كه:

صفت يا با الف و لام بوده مانند: الحسن و يا خالى از الف و لام مى‌باشد مثل: حسن.

و معمول در هركدام از ايندو و از شش حال خارج نيست:

الف: آنكه معمول با الف و لام باشد مانند: الحسن الوجه و حسن الوجه.

ب: آنكه معمول اضافه شده باشد بالف و لام‌دار مانند: الحسن وجه الاب و حسن وجه الاب.

ج: آنكه معمول اضافه شده باشد به ضمير موصوف مانند: مررت بالرجل الحسن وجهه و برجل حسن وجهه.

د: آنكه اضافه شده باشد به مضاف به ضمير موصوف مانند: مررت بالرجل الحسن وجه غلامه و برجل حسن وجه غلامه.

ه: آنكه معمول مجرد از الف و لام بوده نه از اضافه مانند: الحسن وجه اب و حسن وجه اب.

ز: آنكه معمول از الف و لام و اضافه مجرّد باشد مانند: الحسن وجها و حسن وجها.

قوله: لكن هذا ضعيف: وجه ضعف آنست كه صفت وقتى از الف و لام مجرّد باشد شباهتش به فعل ضعيف بوده قهرا عمل نصب كردنش نيز ضعيف بوده بلكه به همان مرفوع بايد اكتفا كند.

متن: «٤٧٢»

تجزيه و تركيب‌

بها: جارّ و مجرور، متعلّق به « اتّصل ».

مضافا: حال است از ضمير فاعلى در « اتّصل ».