المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٨٧ - مبحث نون تأكيد خفيفه و ثقيله
|
و مستبدل من بعد غضبى صريمة |
فاحربه بطول فقر و احريا |
يعنى: و آن كسى كه پس از اين امر صد شتر را به سى شتر تبديل كننده است چقدر شايسته و زيبنده است كه هميشه فقير و بىچيز باشد و البتّه سزاوار بطول و دوام فقر است.
شاهد در الحاق نون تأكيد است بفعل تعجّب يعنى « احريا » چه آنكه اصلش « احرين » بوده، نون را بالف قلب نمودهاند و بهر تقدير اين تأكيد در غايت شذوذ و قلّت مىباشد.
و از اين مورد شاذّتر نيز آنست كه اسم فاعل را با نون تأكيد كنند چنانچه در قول شاعرى از قبيله هذيل اينطور آمده:
|
اريت ان جائت به املودا |
مرجّلا و يلبس البرودا |
|
|
و لا يرى مالا له معدودا |
اقائلنّ احضروا الشهودا |
يعنى: خبر بده من را اى مرد اگر بياورد آن زن پسر جوانى را كه تزويج كند او را در حالى كه لطيف بدن و نازك اندام و موى او شانه كرده و افشان باشد و جامههاى يمنى به بركرده.
و براى او مالى كه قابل بوده ديده نشده باشد آيا البتّه البتّه گوينده: احضروا الشهودا (يعنى حاضر كنيد كسانى چند را تا گواه باشند برازدواج اين دو جوان) هستى يا انكار آنرا كرده و ادّعاء مىكنى آن زن همسر تو مىباشد.
شاهد در الحاق نون تأكيد به اسم فاعل يعنى « قائل » مىباشد كه بسيار شاذ و نادر است.
مصنّف گويد:
آخر فعلى را كه با نون تأكيد نمودهاى مفتوح ساز همچون ابر زن.
شارح گويد:
و نيز مانند: اخشينّ، ارمينّ، اغزونّ.
چنانچه مىبينيم در تمام اين افعال حرف ما قبل نون تأكيد مفتوح مىباشد.
مصنّف گويد:
هيئت و شكل حرفى كه قبل از ضميرى كه از حروف لين است واقع شده را به حركت همجنس آن درآور و اين حركت قبلا دانسته شد.
شارح گويد: