المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٧٩ - مبحث نون تأكيد خفيفه و ثقيله

( و يا بتو نشان مى‌دهيم برخى از آنچه به ايشان وعده داده‌ايم و يا تو را قبض روح مى‌كنيم).

شاهد در « نرينّك » است كه شرط براى « امّا » بوده و پهلوى آن قرار گرفته است.

مصنّف گويد:

و يا فعل مضارع فعل مثبتى بوده كه زمانش مستقبل و در مقام قسم آورده شده باشد.

شارح گويد:

ج: و يا فعل مثبتى بوده كه زمانش مستقبل و در مقام قسم آورده شده و بلام قسم متّصل باشد مانند آنچه در فرموده ديگر حقتعالى آمده:

تاللّه لتسئلنّ‌ ( بخدا قسم هرآينه البتّه البتّه سؤال خواهيد شد).

شاهد در « لتسئلنّ » است كه مضارع مثبت و در جواب قسم و متّصل بلام قسم مى‌باشد لذا چون واجد شرط مى‌باشد نون تأكيد بآن ملحق گرديده است بخلاف مضارعى كه منفى باشد مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده:

تاللّه تفتؤ تذكر ( بخدا سوگند پيوسته ياد يوسف كنى).

شاهد در « تفتو » است كه از افعال منفيّه بوده لذا چون فاقد شرط است نون بآن ملحق نگشته است و همچنين بخلاف مضارعى كه زمانش حال باشد مانند فرموده حقتعالى:

لا اقسم بيوم القيامة ( قسم به روز قيامت).

شاهد در « اقسم » است كه چون معنايش حال است نون تأكيد بآن ملحق نشده است.

البتّه علماء بصره و ادباء آن اين شرط را منع و انكار كرده و الحاق نون به مضارعى كه زمانش حال مى‌باشد را تجويز كرده‌اند.

و نيز بخلاف فعل مضارعى كه در مقام قسم بوده و زمانش نيز استقبال است ولى متّصل بلام قسم نمى‌باشد مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده:

لالى اللّه تحشرون‌ ( هرآينه بسوى حقتعالى برانگيخته مى‌شويد).

شاهد در « تحشرون » است كه بين آن و لام قسم كلمه « الى اللّه» فاصله شده.

و نيز نظير:

و لسوف يعطيك ربّك‌ ( و هرآينه عنقريب پروردگارت بتو عطاء مى‌كند).